Nôn trớ là việc thức ăn trong dạ dày trào ngược trở lại họng hoặc miệng, đôi khi bị tống ra khỏi miệng. Hiện tượng này thường gặp nhiều ở trẻ từ 0-12 tháng tuổi và sẽ hết dần khi trẻ 1 tuổi trở đi (đây còn được gọi là hiện tượng nôn trớ sinh lý).
Nguyên nhân gây nôn trớ ở trẻ sơ sinh.
– Một trong những nguyên nhân chính gây ra hiện tượng nôn trớ ở trẻ sơ sinh là do hệ tiêu hóa của trẻ chưa hoàn thiện, dạ dày ở tư thế nằm ngang mà trong khi đó chế độ ăn hoàn toàn là sữa ở dạng lỏng.
– Cho bé đi ô tô cũng dẫn đến việc hệ tiêu hóa bị rối loạn.
– Mẹ cho trẻ bú quá no, ăn quá nhiều.
– Mẹ cho bé bú sai tư thế hoặc sử dụng bình chưa đúng cách khiến cho trẻ phải nuốt quá nhiều không khí vào trong dạ dày gây ra hiện tượng nôn trớ.
– Với những trẻ ăn dặm có thể mẹ cho bé ăn những loại thức ăn mới hoặc ăn quá nhiều loại thức ăn cùng một lúc.
– Cho bé nằm ngay sau khi bé vừa ăn no.
– Mẹ cho bé mặc quần áo, quấn tã hoặc băng rốn quá chật.
– Bé bị ho kéo dài hoặc quấy khóc quá mức.
Nôn trớ được xem là bình thường khi
Một trẻ sơ sinh khỏe mạnh từ 3 tuần đến 12 tháng tuổi được xem là mắc chứng nôn trớ khi:
– Trào ngược ≥ 2 lần mỗi ngày kéo dài từ 3 tuần trở lên
– Không kèm theo các triệu chứng bất thường như: buồn nôn, nôn ra máu, chậm lớn, lười ăn, khó nuốt hoặc có các tư thế bất thường.
– Nôn trớ được chia làm 2 loại: Nôn trớ sinh lý và nôn trớ bệnh lý. Tùy vào dấu hiệu của từng loại mà ba mẹ cần nắm rõ để có cách xử lý kịp thời khi bé gặp phải.
Nôn trớ sinh lý
Có khoảng ⅔ trẻ dưới 12 tháng tuổi gặp tình trạng nôn trớ với các biểu hiện thường xuyên sau:
– Nôn trớ, ọc sữa ngay trong khi bú, sau khi ăn, hay đang chơi.
– Nôn trớ 2-3 lần/ngày hoặc thậm chí nhiều hơn từ 7-9 lần/ngày.
( Ngoài ra, bé vẫn duy trì việc ăn uống, ngủ, chơi và lên cân bình thường)
Với trường hợp này thì ba mẹ không cần quá lo lắng hay vội vàng cho trẻ dùng các loại thuốc chống nôn trớ ngay. Thay vào đó hãy tham khảo cách chăm sóc trẻ nôn trớ từ các bác sĩ và chuyên gia. Hạn chế cho trẻ sử dụng thuốc kháng sinh vì chúng sẽ làm ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa.
Mặc dù là hiện tượng bình thường nhưng nếu ba mẹ đã áp dụng một số phương pháp để cải thiện tình trạng nôn trớ ở trẻ sơ sinh mà vẫn không có hiệu quả thì hãy đưa bé đến các cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám kịp thời. Bởi nếu để lâu không những làm ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa mà còn sức khỏe của trẻ.
Nôn trớ bệnh lý
– Những nguyên nhân phổ biến của nôn trớ bệnh lý ở trẻ có liên quan đến bệnh như:
– Các bệnh về đường tiêu hóa: Chậm nhu động ruột, tiêu chảy
– Viêm đường hô hấp trên do chất nhầy trong cảm lạnh có thể chảy xuống phía sau cổ họng của trẻ đồng thời kích hoạt phản xạ nôn hoặc kích thích dạ dày.
– Nhiễm trùng thần kinh như viêm màng não mủ
– Co thắt môn vị biểu hiện của bệnh dị tật bẩm sinh đường tiêu hoá. Gây ra hiện tượng tắc chỗ nối giữa dạ dày và ruột non. Trẻ có hiện tượng nôn, nôn liên tục trong vài ngày, nôn thành tia, và có vón cục do sữa tích tụ lâu ngày trong dạ dày. Nôn lâu ngày làm cho trẻ bị sụt cân, đi phân ít, bụng xẹp lại.
– Việc bé bị nôn trớ liên tục đôi khi có thể trở nên nghiêm trọng. Nếu kéo dài sẽ dẫn đến tình trạng mất nước. Với những trường hợp này, ba mẹ cần đưa bé đến các cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.
Biện pháp xử lý khi trẻ bị nôn trớ
– Khi phát hiện trẻ bị nôn trớ, ọc sữa ra ngoài ba mẹ đừng quá hoảng loạn, hãy nhanh chóng lấy khăn mềm sạch lau miệng và quấn vào cổ bé phòng trường hợp bé vẫn tiếp tục trớ. Sau đó, lật bé nghiêng sang một bên, khum bàn tay vỗ nhẹ lưng cho trẻ theo hướng từ trên xuống dưới.
– Không được bế xốc trẻ lên khi thấy bé bị nôn trớ.
– Đặt trẻ nằm yên, kê cao đầu sao cho thân mình phía trên cao hơn phía dưới để tránh hiện tượng trào ngược. Mẹ nên cho bé nằm nghiêng sang một bên để không bị hít chất nôn vào phổi.
– Không nên cho trẻ ăn hoặc bú sau khi bé mới nôn trớ.
– Trước khi cho trẻ ăn lại, cha mẹ cần bổ sung lượng nước đã mất của cơ thể khi trẻ nôn, đặc biệt là nôn nhiều. Cha mẹ có thể cho trẻ uống nước lọc, nước hoa quả hoặc dung dịch bù nước điện giải Oresol với thời gian và liều lượng cụ thể là:
– Sau khi trẻ hết nôn, cho trẻ uống nước hoặc chất điện giải với một lượng nhỏ trong khoảng thời gian 30 – 60 phút lặp lại.
– Nếu trẻ vẫn còn nôn, cho trẻ uống lần lượt 50ml nước pha với oresol, sau đó khoảng 30 phút thì cho trẻ uống 50ml nước lọc, và lặp lại.
– Nếu trẻ hết nôn hẳn thì có thể cho trẻ bú mẹ trở lại, hoặc uống sữa bằng ly với lượng tăng dần từ 80 – 100ml/3-4 giờ/lần.
– Sau 12 – 24 giờ nếu thấy trẻ không còn nôn nữa thì cha mẹ bắt đầu cho trẻ ăn uống trở lại.
Biện pháp phòng ngừa cho trẻ bị nôn trớ
Nôn trớ sinh lý thường gặp ở trẻ dưới 12 tháng tuổi, vì vậy chúng ta nên chia làm 2 giai đoạn: Từ 0-6 tháng tuổi và 6-12 tháng tuổi.
– Giai đoạn 0-6 tháng tuổi:
+ Giai đoạn này, bé hoàn toàn bú bằng sữa mẹ, vì vậy mẹ nên cho bé bú từ từ không để bú quá no và chỉ cho bé nằm sau khi bú mẹ được khoảng 15 phút trở đi.
+ Tư thế cho bé bú: Mẹ cần bế đầu và người bé nằm trên một đường thẳng, mặt quay vào vú, mũi của trẻ đối diện với núm vú. Mẹ ôm sát con vào người và dùng tay đỡ mông. Sau đó, chạm vú vào môi trên của trẻ, đợi đến khi miệng trẻ mở rộng, mẹ đưa miệng trẻ vào vú sao cho môi dưới của trẻ ở dưới núm vú.
+ Nên cho trẻ bú bên trái trước sau đó chuyển sang bên phải. Như vậy, sữa sẽ dễ dàng tuần hoàn mà không gây trào ngược dạ dày.
+ Sau khi cho trẻ bú xong, cần bế đứng lên và vỗ nhẹ phần lưng để trẻ có thể ợ hơi được. Mục đích của việc này giúp làm giảm lượng khí mà trẻ nuốt vào dạ dày – một trong những nguyên nhân gây ra hiện tượng nôn trớ ở trẻ sơ sinh.
– Giai đoạn 6-12 tháng tuổi:
+ Ngoài sử dụng sữa mẹ ra bé còn được bổ sung thêm sữa công thức và tập làm quen với ăn dặm.
+ Khi sử dụng sữa công thức thì bình ti là dụng cụ không thể thiếu. Mẹ cũng cần đặc biệt chú ý khi cho trẻ bú bình: Nghiêng bình sữa sao cho sữa ngập cổ bình để tránh nuốt không khí vào dạ dày gây nôn trớ.
+ Khi trẻ mới tập ăn dặm, mẹ không nên ép con ăn nhiều. Nên chia nhỏ khẩu phần ăn của bé để vừa đảm bảo đủ số lượng thức ăn cần thiết mà không bị quá no.
+ Đặc biệt, mẹ cần lựa chọn thức ăn giàu dinh dưỡng, dễ tiêu hóa, ít chất xơ như lòng đỏ trứng gà, rau mùng tơi, giá đỗ, rau chân vịt, khoai lang… và tập cho bé ăn hoa quả để bổ sung thêm vitamin và khoáng chất tốt cho bé.
